Chiến thuật ‘lấy tiền đè người’ của các đội Ngoại hạng Anh

Khi phần còn lại của bóng đá châu Âu phải cân đo từng khoản chi, các CLB Ngoại hạng Anh lại hành động như thể họ đang nắm trong tay một nguồn tiền vô tận.

Tổng chi tiêu của họ trong mùa hè này đã chạm mốc kỷ lục hơn 3 tỷ bảng khi kỳ chuyển nhượng khép lại, vượt xa kỷ lục cũ 2,4 tỷ bảng của mùa hè 2023. Con số ấy cho thấy giải đấu hàng đầu nước Anh đã trở thành một đế chế kinh tế, một “siêu giải đấu” đang góp phần định hình lại bản đồ bóng đá thế giới, như bài viết Ngoại hạng Anh bước vào kỷ nguyên chi tiêu chưa từng thấy đã đề cập.

Báo cáo của Tập đoàn kiểm toán Deloitte đã phác họa rất rõ sự áp đảo này. 3 tỷ bảng mà 20 CLB Anh bỏ ra chiếm tới 51% tổng chi tiêu của cả 5 giải đấu hàng đầu châu Âu, gồm Ngoại hạng Anh, La Liga, Bundesliga, Serie A và Ligue 1.

Đáng chú ý hơn, trong khi Ngoại hạng Anh ghi nhận mức chi tiêu ròng kỷ lục 1,2 tỷ bảng, thì Bundesliga và Ligue 1 lại thu về lợi nhuận ròng hàng trăm triệu euro. Điều đó cho thấy dòng chảy tài năng đang nghiêng hẳn về một phía, còn các giải đấu khác dần trở thành nguồn cung cầu thủ cho Ngoại hạng Anh.

Tiền đạo Alexander Isak trở thành bản hợp đồng kỷ lục hè 2025, khiến Liverpool phải chi 125 triệu bảng để đưa anh về từ Newcastle.

Cuộc đua vung tiền diễn ra ở mọi cấp độ. Liverpool chi 125 triệu bảng cho Alexander Isak, Man Utd bỏ ra gần 200 triệu bảng cho ba tiền đạo mới, trong khi Chelsea và Arsenal cũng không hề kém cạnh.

Sức mạnh của chiến lược “lấy tiền đè người” còn thể hiện ở chỗ, ngay cả những đội bóng mới lên hạng cũng sẵn sàng chi những khoản tiền mà nhiều CLB hàng đầu ở Italy hay Tây Ban Nha chỉ có thể mơ tới.

Núi tiền được tích lũy từ nhiều năm

Sự thống trị của Ngoại hạng Anh không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một mô hình kinh doanh được xây dựng và củng cố trên bốn trụ cột tài chính rất vững chắc.

Nền tảng quan trọng nhất và cũng khác biệt nhất chính là nguồn thu khổng lồ từ bản quyền truyền hình. Các gói bản quyền trị giá hàng tỷ bảng mỗi mùa, đặc biệt là từ thị trường quốc tế, đã tạo ra một dòng tiền cực lớn.

Điều đáng nói là cách phân chia doanh thu tương đối công bằng giúp ngay cả những CLB yếu nhất cũng có một “ngân sách chiến tranh” dồi dào, đủ để họ cạnh tranh sòng phẳng về tài chính với các đối thủ mạnh hơn ở châu Âu. Nguồn thu ổn định này tạo ra nền móng vững chắc cho cả 20 CLB.

Trên nền tảng đó, sức hút thương hiệu toàn cầu đã biến Ngoại hạng Anh thành một cỗ máy marketing thực thụ. Với hàng tỷ khán giả theo dõi, các CLB dù lớn hay nhỏ đều trở thành thương hiệu quốc tế, qua đó ký được những hợp đồng tài trợ và bán hàng hóa với giá trị vượt trội.

Nguồn doanh thu thương mại ấy tiếp tục được tái đầu tư vào thị trường chuyển nhượng, tạo ra một vòng quay tiền bạc gần như không ngừng nghỉ.

Man Utd đã chi hơn 200 triệu bảng để chiêu mộ bộ ba tấn công (từ trái sang) Bryan Mbeumo, Benjamin Sesko và Matheus Cunha.

Sức mạnh tài chính ấy cũng là động lực cho cuộc cạnh tranh nội bộ vô cùng khốc liệt. Không giống nhiều giải đấu khác, Ngoại hạng Anh có ít nhất 6-7 CLB đủ sức đua vô địch và cạnh tranh vé dự cúp châu Âu.

Cuộc chiến trụ hạng cũng căng thẳng không kém. Chính sự ganh đua này tạo ra một cuộc “chạy đua vũ trang”: khi một đội tăng cường lực lượng, các đối thủ cũng buộc phải chi tiền để không bị bỏ lại phía sau, khiến thị trường luôn sôi động và giá cầu thủ bị đẩy lên cao.

Lý giải việc các đội Ngoại hạng Anh “bạo chi” trong mùa hè năm nay, giám đốc Tập đoàn kiểm toán Deloitte Tim Lunn cho biết: “Bản quyền truyền hình của giải vừa được ký mới với chu kỳ 4 năm và việc Ngoại hạng Anh có tới 6 suất dự Champions League đã tiếp thêm động lực để các đội mạnh tay chi tiêu”.

Cuối cùng, môi trường đầu tư cởi mở giúp giải đấu này trở thành thỏi nam châm hút các tỷ phú nước ngoài. So với những quy định chặt chẽ hơn ở La Liga hay Bundesliga, Ngoại hạng Anh cởi mở hơn nhiều với giới đầu tư.

Với các ông chủ giàu có, CLB không chỉ là một đội bóng mà còn là một tài sản thương hiệu toàn cầu, vì thế họ sẵn sàng bơm những khoản tiền khổng lồ để nâng cấp đội hình và theo đuổi các thương vụ đắt giá nhất.

Nguy cơ mất cân bằng tài chính

Nền tảng tài chính mạnh của Ngoại hạng Anh đã tồn tại suốt nhiều năm. Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa họ luôn áp đảo ở sân chơi châu lục. Trong nhiều năm qua, La Liga mới là nơi sản sinh ra nhiều nhà vô địch Champions League nhất, còn các CLB Đức hay Italy vẫn để lại dấu ấn ở những giải đấu như Europa League hay Conference League.

Tim Bridge, giám đốc đối ngoại của Deloitte, cho rằng điều này có thể thay đổi sau mùa hè 2025. Ông nói: “Việc Ngoại hạng Anh có mùa hè thứ ba phá kỷ lục chi tiêu trong bốn năm qua gửi đi một tín hiệu rất mạnh rằng, bất chấp sự trầm lắng ở phần còn lại của châu Âu, các CLB Anh không có ý định trì hoãn việc đầu tư vào sản phẩm trên sân cỏ của họ, tức là các ngôi sao”.

Điều đó sẽ càng củng cố vị thế và sức cạnh tranh của Ngoại hạng Anh. Ở chiều ngược lại, các CLB ngoài nước Anh có thể cho rằng giải đấu này đang rơi vào tình trạng lạm phát giá cầu thủ, và họ mới là bên hưởng lợi khi có thể thu về hàng trăm triệu bảng cho một cầu thủ trẻ mới chỉ chơi đỉnh cao một hoặc hai mùa.

Tuy nhiên, điều khó tránh là khoảng cách về chất lượng đội hình giữa Ngoại hạng Anh và các giải đấu khác sẽ ngày càng bị nới rộng, còn chênh lệch về giá trị truyền thông thậm chí có thể còn xa hơn nữa.

Bản quyền truyền hình là nguồn thu chủ lực của các đội Ngoại hạng Anh.

Dù vậy, sự thống trị này cũng đi kèm không ít rủi ro. Bridge cảnh báo về tính bền vững tài chính trong dài hạn. “Vẫn còn tồn tại những vấn đề pháp lý phức tạp từ các cơ quan quản lý trong nước lẫn châu Âu.

Nhu cầu mua sắm cầu thủ của các CLB Anh rất lớn. Tuy nhiên, tính bền vững tài chính vẫn nên là trọng tâm trong mọi hoạt động kinh doanh để khuyến khích các CLB hướng tới thành công lâu dài”, ông nói.

Sức mạnh tài chính của các CLB Anh liệu có khiến các giải đấu khác e ngại? Chừng nào số tiền đó chưa được chuyển hóa thành sự áp đảo ở các giải cấp quốc tế, câu hỏi ấy vẫn chưa có lời đáp thật sự thuyết phục. Dẫu vậy, trong bóng đá, kết quả chuyên môn không phải lúc nào cũng phản ánh hết sức hút của một đội bóng.

Nhất là ở thời điểm hiện tại, khi giá trị truyền thông và doanh thu thương mại mới là miếng bánh béo bở mà bất kỳ đội bóng hay ông chủ nào cũng muốn hướng tới. Và Ngoại hạng Anh đang cho thấy họ đã đi trước rất xa so với phần còn lại.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện về việc các đại gia Anh vẫn liên tục chi mạnh dù châu Âu còn dè dặt cũng là điều dễ hiểu, như phân tích trong bài Vì sao các đại gia Ngoại hạng Anh lắm tiền nhiều bạc vẫn bị châu Âu bỏ xa.

Ở góc độ khác, những thay đổi về cơ chế và quy định tài chính trong tương lai cũng có thể tiếp tục mở ra các cơ hội mua sắm mới cho các CLB, tương tự nội dung được nhắc tới trong Ngoại hạng Anh nới lỏng quy định tài chính và cơ hội mua sắm 2026.