Sergio Busquets - thiên tài vô hình trên sân bóng 

Busquets sở hữu vẻ ngoài khá lạ. Anh gầy, vai hơi chúi xuống, như thể luôn giấu trong mình một bí mật nào đó. Và ở một mức độ nhất định, cách nhìn ấy không hề sai.

Dù là nhạc trưởng của hai trong số những đội bóng vĩ đại nhất lịch sử ở cấp câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia, thậm chí đã sớm sưu tập gần như mọi danh hiệu ở tuổi 23, Busquets vẫn thường bị xem nhẹ. Anh giống một ngôi sao Hôm, lúc ẩn lúc hiện ở rìa tầm nhìn, mờ nhòe trong mắt người xem.

Busquets - người biến những điều đơn giản thành vẻ đẹp tuyệt đối.

Bí mật đằng sau thành công của Barca, của tuyển Tây Ban Nha và cả huyền thoại tiki-taka, nằm ngay ở Busquets.

Khi Busquets chen chân vào đội một Barca năm 2008, có lẽ người thực sự ấn tượng với anh chỉ là Pep Guardiola, người từng dẫn dắt Busquets ở Barca B. Khi đó, Barca vẫn đang có Yaya Toure đầy sức mạnh ở vị trí tiền vệ phòng ngự.

Cầu thủ người Bờ Biển Ngà quét khắp mặt sân như một cỗ máy kéo. Nhưng Guardiola lại nhìn thấy tiềm năng ở chàng trai mảnh khảnh trưởng thành từ La Masia. Ông nhìn thấy cả tương lai của đội bóng trong đôi chân ấy.

Tài năng của Busquets dường như thuộc về một chiều không gian khác. Nó hiện lên qua những điều không xảy ra. Vì anh luôn đứng đúng chỗ nên tránh được áp lực. Vì biết dùng cơ thể để che chắn không gian, anh hiếm khi chạm bóng lỗi. Vì luôn quan sát phía sau, anh không bao giờ xoay người vào vùng nguy hiểm.

Vì đoán được bóng sẽ đi đâu, anh không cần rê dắt. Vì các đường chuyền của anh luôn gọn gàng, Busquets không làm mất bóng hay đẩy đồng đội vào thế khó. Vì anh lường trước các tình huống mất bóng, anh không phải lao theo phản công hay thực hiện những pha tắc bóng trong thế bất lợi. Vì anh chặn các hướng chuyền, nguy hiểm gần như không có cơ hội xuất hiện.

Một người thợ kim hoàn giỏi là người không để lại vết xước, và Busquets chính là như vậy. Anh làm điều đó xuất sắc đến mức tự mình trở nên mờ nhạt như một vệt khói.

“Những việc bạn làm ở vị trí này hiếm khi được chú ý, dù nó đòi hỏi trí thông minh và khả năng dự đoán tình huống,” Busquets từng giải thích. “Tôi dành cả trận đấu để tính toán. Tôi nghĩ về việc có bao nhiêu cầu thủ chơi ở cánh phải, bao nhiêu người ở trung lộ, ai sẽ băng lên từ tuyến giữa nếu tiền đạo dạt biên. Chìa khóa ở vai trò này là logic. Bạn phải phán đoán mọi thứ thật tốt”.

Có một câu nói nổi tiếng thường được gán cho Vicente del Bosque: “Khi bạn xem trận đấu, bạn không thấy Busquets. Nhưng khi bạn xem Busquets, bạn thấy cả trận đấu”. Thực ra, câu đó không phải của cựu HLV tuyển Tây Ban Nha mà là của vợ một blogger. Dù vậy, cách diễn giải ấy vẫn rất đúng: Busquets thường được nhớ đến qua lời kể của người khác hơn là bằng những tràng pháo tay trên sân khấu lớn. Điều này cũng gợi nhớ đến cách HLV De la Fuente nói về IQ cầu thủ Tây Ban Nha, nơi tư duy và khả năng đọc trận đấu luôn được đặt lên hàng đầu.

Chỉ 30 giây sau và với 26 đường chuyền, Lionel Messi có thể vẽ nên một đường cong tuyệt mỹ bằng chân trái vào góc cao, khiến cả Nou Camp lẫn thế giới bóng đá phải ngưỡng mộ. Nhưng bàn thắng ấy sẽ không thể tồn tại nếu thiếu khoảnh khắc thiên tài của Busquets - thứ mà chỉ khi xem lại thật kỹ, người ta mới nhận ra.

Busquets là nền móng cho Barca thời hoàng kim dưới trướng Pep Guardiola.

Các HLV của Busquets không chỉ thích xem anh thi đấu, họ còn muốn trở thành anh. “Nếu tôi là một cầu thủ, tôi muốn giống Busquets,” del Bosque từng nói thật như vậy. Guardiola cũng đồng tình: “Tôi muốn được đầu thai thành cậu ấy. Cậu ấy là cầu thủ xuất sắc nhất thế giới”.

Busquets giống như một nghệ nhân điều khiển những con rối, nhưng không theo kiểu đáng sợ hay độc ác. Anh kiểm soát mọi thứ chỉ bằng cách nhận bóng rồi chuyền đi. Anh lặp lại điều đó cho đến khi đưa một đồng đội lên đỉnh vinh quang - điều mà Busquets chưa bao giờ theo đuổi, nhưng sẽ không thể có nếu thiếu anh.

Bằng việc thực hiện những điều cơ bản gần như hoàn hảo, Busquets đã thay đổi cách Barca vận hành. Đội bóng từng có Xavi và Andres Iniesta ở đẳng cấp siêu việt, nhưng chỉ khi đặt Busquets ở đáy tam giác, bộ máy tiki-taka mới thực sự chạy mượt mà.

Họ triển khai bóng từ tuyến dưới theo đúng ý Guardiola, thoát pressing bằng những đường chuyền ngắn, sắc và nhanh đến khó tin. Họ đẩy bóng sang phần sân đối thủ rồi giữ đối phương ở đó bằng một hệ thống chống pressing tinh vi.

Chơi bóng nhanh trong không gian hẹp đồng nghĩa với việc các kỹ năng nền tảng của Busquets phải đạt mức hoàn hảo. Và đúng là như vậy. Đó là lớp áo giúp anh tàng hình. Nhưng theo thời gian, những mối nguy luôn bủa vây từ mọi phía cũng buộc Busquets tạo ra vài kỹ năng đã trở thành dấu ấn riêng.

Đó là pha kéo bóng ngược, khi anh đẩy bóng ra như một đấu sĩ phất tấm vải đỏ rồi kéo ngược lại bằng gầm giày vào khoảnh khắc cuối cùng, trước khi xoay người chuyền đơn giản khi đối thủ đã lỡ đà. Đó còn là những đường chuyền bằng gót đầy tinh tế, khi anh đón bóng bằng chân sau rồi khẽ gạt bằng mắt cá để tránh cú tắc bóng đang lao tới.

Cái cách Busquets dường như chẳng mấy bận tâm đến những cầu thủ to lớn hơn đang hùng hổ lao vào mình chính là chìa khóa cho phong cách thi đấu của anh.

Điểm nổi tiếng nhất trong lối chơi của Busquets là những đường chuyền đánh lừa đối phương. Anh thường mở hông để kéo hàng thủ sang một hướng, rồi bất ngờ tung ra đường chuyền xuyên qua khe hở.

Đó cũng là kỹ năng mà HLV đầu tiên của anh khi còn là cầu thủ rất ưa thích. “Tôi phải đánh lạc hướng hàng phòng ngự năm người đó, khiến họ di chuyển, làm họ xáo trộn, tạo ra sự mất trật tự, khiến họ nghĩ rằng tôi sẽ chuyền ra biên lần nữa,” Guardiola giải thích, “và rồi, bùm! - xé toang họ bằng một đường chuyền vào trung lộ cho các tiền đạo”.

Qua nhiều đời HLV, Barca đã đưa về không ít tiền vệ đẳng cấp, nhưng Busquets vẫn là người không thể thay thế.

Tuy nhiên, không có gì tồn tại mãi mãi. Barca của thời hoàng kim rồi cũng tan rã. Xavi và Iniesta rời đi. Hàng tấn công được chú ý nhiều hơn khi Barca được khuyến khích chơi nhanh hơn.

Khi Xavi trở lại trên cương vị HLV, ông đề xuất một phong cách hiện đại hơn cho lối chơi dựa trên kiểm soát vị trí. Nhưng điều đó cũng khiến đội hình bị kéo giãn hơn. Tốc độ trận đấu tăng lên trong khi Busquets lại chậm đi.

Rốt cuộc, Busquets dần mất đi sức mạnh vô hình của mình. Trong những năm cuối sự nghiệp, chiếc áo khoác tàng hình ấy không còn nữa. Anh vẫn làm đúng những điều đơn giản như trước, nhưng quá nhiều yêu cầu mới khiến người ta chỉ còn nhìn vào những gì Busquets không thể làm, rồi đánh giá anh bằng các giới hạn đó.

Dẫu vậy, trong 15 năm khoác áo Barca, từ HLV này đến HLV khác đều xem vị trí của Busquets là không thể thay thế. Không phải vì họ không cố tìm người thay thế. Javier Mascherano, đội trưởng tuyển Argentina, từng nói việc chiếm chỗ của Busquets ở hàng tiền vệ là “gần như không thể”, nên anh phải chuyển sang đá trung vệ.

Frenkie de Jong, người được đưa về để trở thành truyền nhân, đã trải qua nhiều năm lạc lõng vì không thể làm được những gì Busquets từng làm. Không ai có thể. Barca đơn giản là không còn như xưa khi thiếu anh. Câu chuyện ấy cũng giống như những gì người ta vẫn bàn về Rodri và Zubimendi ở tuyến giữa tuyển Tây Ban Nha, nơi vai trò tiền vệ trụ luôn đòi hỏi sự tinh tế và khả năng đọc tình huống đặc biệt.

Một tiền vệ trụ xuất sắc đến kỳ lạ là người mà người ta chỉ thật sự nhớ đến khi anh không còn xuất hiện nữa. Và những người yêu bóng đá chắc chắn sẽ nhớ những gì Busquets đã làm cho Barca, nhớ cả những điều chúng ta chưa từng kịp nhìn thấy ở anh.