Bài toán nội binh đằng sau doanh thu kỷ lục của Liverpool

Kỳ chuyển nhượng mùa hè năm ngoái, Liverpool đã gây chấn động bóng đá Anh khi chi tới 400 triệu Bảng. Những báo cáo tài chính mới nhất của mùa giải 2024-25 đã phần nào giải thích vì sao họ có thể mạnh tay đến vậy. Với nền doanh thu ổn định cùng cách điều hành thực dụng của công ty mẹ Fenway Sports Group (FSG), Liverpool đang sở hữu một nền tảng tài chính rất vững. Dù vậy, phía sau bức tranh sáng sủa ấy là một vấn đề đau đầu mang tên hạn ngạch cầu thủ “cây nhà lá vườn” - yếu tố có thể định hình lại toàn bộ kế hoạch chuyển nhượng của họ vào mùa hè 2026.

Isak, Wirtz và Ekitike - ba bản hợp đồng bom tấn được Liverpool đưa về hè 2025.

Nền tảng tài chính vững chắc giúp Liverpool bạo chi

Mùa giải 2024-25 chứng kiến Liverpool trở lại đầy mạnh mẽ trên mặt trận tài chính. Chức vô địch Ngoại hạng Anh giúp CLB ghi nhận khoản lợi nhuận 15,2 triệu Bảng - mức tốt nhất kể từ mùa 2018-19. Doanh thu của họ cũng tăng 15% lên kỷ lục 702,7 triệu Bảng, qua đó trở thành đội bóng Anh thứ hai sau Man City vượt mốc 700 triệu Bảng mỗi năm.

Đà tăng trưởng này đến từ cả ba nguồn thu chính: thương mại, bản quyền truyền hình và ngày thi đấu. Danh hiệu Ngoại hạng Anh mang về thêm 3,9 triệu Bảng tiền thưởng, nhưng cú hích lớn nhất lại đến từ việc trở lại Champions League. Tiền thưởng UEFA mà Liverpool nhận được tăng vọt từ 23 triệu Bảng ở mùa dự Europa League 2023-24 lên 82,5 triệu Bảng. Bên cạnh đó, việc hoàn tất mở rộng khán đài Anfield Road End cũng giúp doanh thu bán vé chạm 115,6 triệu Bảng.

Đi cùng với doanh thu tăng là quỹ lương phình to. Con số 427,7 triệu Bảng khiến đây là lần đầu tiên chi phí lương của Liverpool vượt mốc 400 triệu Bảng, đồng thời đứng thứ ba tại Anh sau Man City và Chelsea. Tuy nhiên, tỷ lệ lương trên doanh thu vẫn giảm nhẹ từ 61,3% xuống 60,9%, cho thấy ban lãnh đạo vẫn kiểm soát tài chính khá tốt.

Chính nền tảng ấy, cộng với việc quản lý nợ vay chặt chẽ, đã tạo điều kiện cho “mùa hè điên rồ” của Liverpool. Từ ngày 1/6 cho tới khi chốt sổ chuyển nhượng bằng thương vụ Alexander Isak đầu tháng 9, mức chi tiêu ròng của họ lên tới 229 triệu Bảng. Đáng chú ý, để có nguồn lực dồi dào như vậy, FSG cũng bắt đầu đẩy mạnh việc thu lợi nhuận từ bán cầu thủ.

Trong quá khứ, việc kiếm tiền từ chuyển nhượng không phải trọng tâm trong mô hình của FSG. Nhưng ở mùa 2024-25, khoản lãi 53,3 triệu Bảng từ bán cầu thủ lại trở thành mảnh ghép quan trọng giúp Liverpool báo lãi. Số tiền này đến từ việc thanh lý hàng loạt cái tên như Luis Diaz, Darwin Nunez, và đặc biệt là những sản phẩm ưu tú của học viện như Trent Alexander-Arnold (sang Real Madrid với giá 8,4 triệu Bảng khi chỉ còn một tháng hợp đồng) hay Jarell Quansah.

Việc bán đi các cầu thủ do chính CLB đào tạo đang ngày càng trở thành công cụ tài chính quen thuộc ở Ngoại hạng Anh, nhất là trong bối cảnh các quy định Lợi nhuận và Bền vững (PSR) ngày một chặt chẽ. Theo quy định kế toán, toàn bộ số tiền thu được từ một cầu thủ trưởng thành từ học viện sẽ được ghi nhận là “lợi nhuận thuần” trên sổ sách. Điều đó giúp các CLB dễ làm đẹp báo cáo tài chính và tránh nguy cơ bị trừ điểm.

Liverpool thu về số tiền lớn khi bán Alexander-Arnold cho Real.

Thực tế này đã làm lệch hẳn mục tiêu ban đầu của quy định “cây nhà lá vườn” mà Ngoại hạng Anh đưa ra từ năm 2009. Khi đó, mỗi CLB phải có tối thiểu 8 cầu thủ tự đào tạo trong danh sách đăng ký 25 người, với kỳ vọng khuyến khích các đội bóng tự sản sinh nhân lực thay vì chỉ mua sắm. Theo định nghĩa, một cầu thủ - không phân biệt quốc tịch - phải đăng ký cho một CLB thuộc Liên đoàn Bóng đá Anh ít nhất 3 năm trước khi tròn 21 tuổi.

Giờ đây, những viên ngọc thô của học viện lại bị biến thành công cụ cân bằng tài chính. Hệ quả là tỷ lệ cầu thủ nước ngoài ra sân tại Ngoại hạng Anh mùa này đã lên tới 70,76%, cao nhất kể từ năm 1992. Ở vòng đấu gần nhất, chỉ 39% cầu thủ ra sân đáp ứng tiêu chí nội binh, và trong số đó, chỉ 26% đủ điều kiện khoác áo đội tuyển Anh.

Cuộc khủng hoảng nội binh tại Anfield

Liverpool là ví dụ rõ nhất cho nghịch lý này. Việc liên tục bán đi các cầu thủ học viện khiến số lượng nội binh chất lượng trong đội một suy giảm đáng kể. Hồi tháng Hai, Arne Slot từng xếp đội hình xuất phát hai trận liên tiếp mà không có bất kỳ cầu thủ Anh hay nội binh nào. Ở vòng 16 đội Champions League giữa tuần qua, Liverpool chỉ đóng góp đúng hai cái tên là Joe Gomez và Jeremie Frimpong trong tổng số 33 cầu thủ nội binh của 6 đại diện nước Anh tham dự.

Ngoài Curtis Jones là ứng viên thực sự cho một vị trí ở đội tuyển Anh, phần lớn các suất nội binh của Liverpool hiện tại chỉ mang tính đối phó. Thủ môn số ba Freddie Woodman (29 tuổi) mới chỉ bắt đúng một trận ở Cúp Liên đoàn kể từ khi gia nhập. Những tài năng trẻ như Rio Ngumoha (17 tuổi) hay Trey Nyoni (18 tuổi) thường xuyên ngồi dự bị và chưa đủ sức đá chính cho đội một. Trong khi đó, Conor Bradley hay Frimpong dù trưởng thành từ các học viện tại Anh nhưng lại khoác áo tuyển Bắc Ireland và Hà Lan.

Mùa hè tới, cấu trúc đội hình của Liverpool dự kiến sẽ trải qua một đợt thanh lọc lớn. Ibrahima Konate và Andy Robertson đều sắp hết hạn hợp đồng. Tương lai của Mohamed Salah, người sẽ bước sang tuổi 34 vào tháng Sáu, và Federico Chiesa cũng chưa rõ ràng. Hậu vệ trẻ Calvin Ramsay nhiều khả năng sẽ tìm bến đỗ mới.

Việc chia tay những cái tên này sẽ giúp Arne Slot giải phóng khoảng 4 suất ngoại binh. Với hạn mức tín dụng dự phòng còn tới 281 triệu Bảng chưa sử dụng, Liverpool hoàn toàn có đủ nguồn lực để mang về những ngôi sao lớn. Tuy nhiên, vấn đề sẽ trở nên phức tạp nếu những nội binh hiếm hoi như Joe Gomez hay Curtis Jones - người chỉ còn hơn một năm hợp đồng - cũng rời đi.

Nếu mất thêm cầu thủ nội binh, Liverpool sẽ buộc phải mua người thay thế. Mà việc tìm mua nội binh chất lượng ở Anh luôn đi kèm mức giá rất cao. Trường hợp hụt trung vệ Marc Guehi cho thấy cuộc cạnh tranh chữ ký của các tài năng bản địa khó khăn và tốn kém đến mức nào, đúng như những gì thường thấy trong Ngoại hạng Anh bước vào kỷ nguyên chi tiêu chưa từng thấy.

Liverpool hụt chữ ký của Guehi, để anh chuyển sang Man City.

Để vượt qua rào cản này, bộ phận tuyển trạch của Liverpool đang điều chỉnh chiến lược. Thay vì theo đuổi các ngôi sao nội đắt đỏ như cách Arsenal chiêu mộ Declan Rice hay Eberechi Eze, họ tận dụng tối đa quy định miễn trừ hạn ngạch dành cho cầu thủ dưới 21 tuổi (U21). Theo luật, CLB có thể đăng ký không giới hạn cầu thủ U21 mà không ảnh hưởng đến danh sách 25 người chính thức.

Chiến lược đó thể hiện rõ qua việc Liverpool chi hơn 80 triệu Bảng cho hai trung vệ ngoại dưới 21 tuổi là Jeremy Jacquet và Giovanni Leoni. Cùng với việc Stefan Bajcetic chính thức được tính là cầu thủ nội binh ở mùa giải tới khi bước sang tuổi 22, cộng thêm sự trở lại của những cầu thủ cho mượn như Vitezslav Jaros hay Harvey Elliott, Liverpool hy vọng sẽ đủ quân số để đối phó lịch thi đấu dày đặc. Trong bối cảnh đó, cách họ vận hành đội hình cũng phần nào phản ánh những tranh cãi mà Liverpool bị chỉ trích vì “tiêu chuẩn kép” trong thời gian qua.

Dù có nền tảng tài chính mạnh, Liverpool vẫn đang phải chật vật trong cuộc đua top 5 để giành vé dự Champions League mùa sau. Nếu không có nguồn thu từ UEFA, họ sẽ phải tính toán lại dòng tiền, nhất là khi chi phí vận hành đã tăng lên 185,6 triệu Bảng.

Bên cạnh đó, những biến số ngoài dự tính vẫn luôn hiện hữu. Thảm kịch tai nạn giao thông cướp đi sinh mạng của Diogo Jota hồi tháng 7 năm ngoái khiến Liverpool phải trích lập 14,4 triệu Bảng trong sổ sách do giá trị cầu thủ bị xóa bỏ, cộng thêm khoản bồi thường hợp đồng cho gia đình cố tiền đạo. Những yếu tố mang tính con người đan xen với tài chính cho thấy việc vận hành một CLB bóng đá luôn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.

Kỳ chuyển nhượng mùa hè sắp tới sẽ là bài kiểm tra không hề đơn giản với các lãnh đạo FSG. Thách thức của họ không chỉ là sử dụng dòng tiền để tái thiết đội hình đủ sức cạnh tranh danh hiệu, mà còn phải giải quyết bài toán nhân sự “cây nhà lá vườn”. Họ buộc phải tìm ra điểm cân bằng: vừa đáp ứng hạn ngạch của giải đấu, vừa tối ưu lợi nhuận tài chính để tiếp tục nuôi tham vọng trên thị trường chuyển nhượng. Và trong bối cảnh cả giải đấu đang tăng tốc chi tiêu, câu chuyện của Liverpool cũng là một lát cắt tiêu biểu cho kỷ nguyên chi tiêu chưa từng thấy của bóng đá Anh.